Chủ nhật, 20 Tháng 8 2017
Trang chủ DSVH Việt Nam Di sản phi vật thể Ta đi trong nghìn năm...


Ta đi trong nghìn năm... PDF. In Email
Thứ tư, 13 Tháng 10 2010 14:52

Từ triệu năm nay, không có con người nào có đời sống thực thể được một nghìn năm, gấp 10 lần con số của tạo hoá đã ban cho. Chỉ có thể tồn tại với thời gian bền vững dấu vết và tên tuổi của con người vĩ đại nào đó là có thể vượt qua cái ngưỡng quí báu và thiêng liêng đó, nếu con người đó có tầm vóc vĩ đại, sống vì cộng đồng mình, vì đồng bào, đồng loại mình…

                       IMG_0058

Lý Công Uẩn, ông vua khai sáng nhà Lý, người con không có cha phải đi làm con nuôi Nhà sư Vạn Hạnh, người đã cả quyết và mạnh bạo dời Kinh đô Hoa Lư, một vùng chật hẹp ra thành Đại La, nơi trung tâm trời đất, có thế rồng cuốn hổ chầu, tạo ra một Kinh thành đến nay nghìn tuổi, con số mơ ước của bao kinh thành khác trên mặt đất.


Phải mất bao nhiêu ngọn hồng lạp, bạch lạp thâu đêm mới đề ra được kế sách thể hiện cụ thể trong bài “Chiếu dời Đô” trong đó có hồn sông vách núi, những núi Trường Yên, Mã Yên, những sông Hoàng Long, những rú ngàn, đồng lúa, những bến nước con đò, những cầu Đông, cầu Giền được đi theo trong hành trình ngược Bắc?


Có cô thôn nữ, Cung phi nào ròng ròng ngấn lệ khi biết được mình phải chia tay với Nhà Vua, với ông quan cận thần, với anh lính trong Cung vì tất cả sẽ xuống thuyền, mà không biết người đi có bao giờ quay lại bến sông xưa nơi Hoa Lư bạt ngàn lau sậy trắng cờ một thuở này?


Nghìn năm trước, những ai là người hạnh phúc được dự vào đám quân reo trong bóng cờ đại, có ai mang theo cơm nắm cơm đùm, ai rang cối vừng, con tôm kho để chắc dạ đoạn đường xa ngát? (Chứng cớ trăm năm sau, người Thanh Hoá ra Bát Tràng lập nghiệp còn mang theo cơm nắm ăn đường, mà nay hội làng vẫn duy trì tập tục đó của tổ tiên).


Mùa xuân vừa đi qua, hoa bưởi cũng tràn ngập mùi hương đưa thuyền vua đăng trình lập quốc (quan niệm thời ấy, Kinh đô ở đâu là nước ở đó).


Những đêm đóm lập loè trên đồng, những tiếng rít gào cơn gió lang thang qua khe núi, những hồi trống triệu tập quân, những chiếc vó bè mỗi mẻ kéo lên như kéo cả thời gian lấp lánh… Tất cả xin ở lại để cuộc ra đi bền chí, mở mang sơn hà.


Thuyền vua đi ở giữa, chắc chắn còn có tiền hô hậu ủng. Bao nhiêu trai tráng vùng sông núi nước non ngồi chèo đò, ai cầm cờ, ai đánh trống? Đi theo vua chắc chắn phải có ông quan biết thuật phong thủy để chọn hướng tìm phương xây đền đài miếu mạo, nơi thiết triều, nơi Hoàng hậu ở, nơi mở con đường ra các ngả ngoại Kinh thành, có ông quan chuyên từ hàn - tức là bút mực, cùng ông quan võ bị sẵn sàng gìn giữ đế đô, cũng không thể thiếu người lo mở chợ, bắc cầu, ông già đại phu lo việc bắt mạch kê đơn, thầy đồ dạy học, người nào khéo tay biết giã cua để nấu nồi canh rau biển (thời đó hẳn chưa có nhiều sơn hào hải vị để cho bữa ngự thiện của Nhà Vua). Mấy trăm hay mấy nghìn con người đặt chân lên bến Tây Luông nơi có bờ sông Hồng một ngày đẹp trời, có nắng non và gió lộng, có mây bay như chào đón nên Nhà Vua mới thấy đám mây đó là con rồng bay lên, là mệnh trời báo trước điềm lành cho cả nghìn năm.


Trăm người nghìn người ấy đã thành lịch sử vi vút thời gian nghìn tuổi, để lại cho hậu thế niềm tự hào sáng chói lọi, để lại niềm tự hào con Rồng cháu Tiên, mà vài trăm năm sau mới có những trận chiến thắng Bạch Đằng, mà bốn trăm năm sau mới có người viết “Bình Ngô Đại Cáo” và phải chín trăm năm sau nữa mới có một Hồ Chí Minh.


Lời non nước kể rằng, con sông Hồng nghìn lần nghìn tuổi, còn mấy vạn dặm đê xanh oằn lưng ra chắn lũ, nằm phơi mình trong bão tố thì chỉ được sinh ra vào đời con đời cháu chắt của Nhà Vua lập ra Kinh thành Rồng bay lên thuở mênh mang trùng trùng sóng nước…


Chúng ta vừa bước từ ngàn năm trước vào nghìn năm sau, tức là thời hiện tại, đi trong bóng cờ oai hùng màu máu đỏ của những cuộc trường chinh lửa khói chấn động địa cầu, là lớp người hạnh phúc khi nghĩ về lớp người hạnh phúc của nghìn năm đã thành quá khứ nhưng không tan trong quá khứ.


Thăng Long có niêu cơm Thạch Sanh không nhỉ khi ngày càng nở nang như phụ nữ đương thì sinh nở, mỡ màu phúc hậu, càng mở ra càng thèm khát một không gian để phá vỡ cái thế tù túng tự quây mình vào một vòng chu vi hạn hẹp.


Nếu người nghìn năm trước chợt một hôm nào đến với Hà Nội hẳn phải ngạc nhiên khi nhìn những cây cầu bắc qua sông Mẹ, khi thời ấy họ chỉ quen với cây cầu đá bắc qua sông ngòi hay chiếc cầu treo soi bóng con sông quanh làng êm ả… Đó là cầu Long Biên đã hơn trăm tuổi, cầu Thăng Long vào tuổi ba mươi, cầu Chương Dương hai mươi tuổi và cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy sắp được cấp giấy khai sinh và những cây cầu còn đang quá trình thai nghén. Nếu thế kỷ XIX chỉ có cầu vượt của ngành đường sắt nhỏ bé và đơn độc trên đường Phùng Hưng thì nay, những cây cầu bắc qua đường cạn, không hề có một con nước nào chảy phía dưới (hẳn đó là điều lạ lùng với nghìn năm trước) như cầu vượt Ngã tư Vọng, cầu vượt Mai Dịch, cầu vượt Ngã tư Sở, cầu vượt đầu cầu Chương Dương nơi phố Trần Quang Khải và còn có cả những cây cầu đi ngầm dưới đất sắp hoàn thành…


Hà Nội của nghìn năm sau lạ lẫm. Vẫn thích ăn bát canh rau rền, đĩa rau muống xào tỏi vào mùa thu như người dân của Vua Lý, tất cả đựng trong những chiếc bát chiếc đĩa trắng tinh thơm khô ráo, ăn cùng bát cơm gạo tám gạo dự trắng phau thơm nức, làm ấm cả chiều mùa đông đầy gió buốt, người Hà Nội ngày nay còn biết ăn thứ rau trộn của nước Nga xa xôi (sa lát Nga), món bánh Pizza của nước Italia, món bánh ga tô của nước Pháp, món ca ri cay cay của Ấn Độ... Không chỉ có bát nước chè tươi màu vàng như hoàng hôn, như màu nước hoa giải nhiệt mà còn biết uống thứ men trời cho, nhập từ phương Tây mà đến thần thánh cũng không thể chối từ…


Những con người của ngày hôm nay, tức nghìn năm sau thuyền nhà Lý cặp bến Đại La hẳn là những người vô cùng hạnh phúc, đúng là ngàn năm có một, họ ngẩng cao đầu ngước mắt nhìn trời xanh vô tận của một thành phố đang sinh sôi nảy nở, mỗi con người đều có gương mặt như bông hoa đang nở, muốn chào nhau mỗi sớm bước ra đường, vì chung lòng chung sức làm cho thế đất bằng phẳng, có rồng phục hổ chầu này vươn cao, trải rộng, xứng tầm với một đất nước vươn vai của thánh Phù Đổng Thiên Vương, sinh ra từ trước khi có Nhà Vua Thái Tổ.


Trong những căn nhà cả to và cả nhỏ, có bao nhiêu con người hàng ngày cặm cụi lo việc cho dân, cấp từ tờ giấy hộ tịch, tấm bằng tốt nghiệp, sao một bản đăng ký kết hôn… có con dấu tròn đỏ tươi, tượng trưng cho sức mạnh chính quyền, nó không to bằng chiếc ấn hình vuông của Nhà Vua dời Đô, nhưng nó là của thời nay, thời công việc bộn bề, có khi nền pháp chế lo chưa xuể, từ việc vô cùng nhỏ là giá trông giữ một chiếc xe hơi nơi bến đỗ đến việc to tầy đình như thái độ coi thường kỷ cương phép nước, nhờn với pháp luật khi không có giấy phép cũng ngang nhiên lộng hành xây lên những ngôi nhà quá đồ sộ, làm hỏng nền móng hiệu lực của chính quyền mà nghìn năm nay, từ Lý Thái Tổ đến nền xã hội chủ nghĩa phải dày công vun đắp. Phải dẹp bọn đạo tặc thu tiền giữ xe sai quy định, nhưng cũng phải dẹp bọn đạo tặc nội xâm, muốn thành phố này không có chính quyền nữa, để nghìn xưa nhìn về nghìn sau không chép miệng hổ thẹn vì con cháu mình, và nghìn xa nữa sẽ vui mừng vì chúng ta xứng đáng với tổ tiên oanh liệt.


Những 24 cửa ô ăn thông từ trung tâm cấm thành ra biên viễn, trước hết là các nẻo ngoại thành đã hoàn toàn khác lúc con rồng bay lên khi bờ sông Hồng còn cỏ mọc và bùn non. Trấn Đông có Thượng Hồng, Hạ Hồng, trấn Nam có Sơn Nam Thượng, Sơn Nam Hạ, trấn Bắc có Kinh Bắc gồm Bắc Ninh, Bắc Giang, trấn Đoài gồm Hà Đông, Sơn Tây (ấy là nói cho gọn bốn miền gọi là tứ trấn) ngày nay có những con đường êm như lụa và phẳng như da cánh tay con gái, từ Hà Nội ra biển Đông, lên vùng núi, xuôi đồng bằng châu thổ chỉ chớp mắt đã thông thương, chưa kể có khi chỉ trong chớp mắt nếu dùng cánh con chim bằng màu ánh bạc vượt chín tầng mây đến vùng đất mới Hà Tiên, Phú Quốc… 


Và, thông tin cho nhau thì không còn phải dùng sức ngựa dù là ngựa lưu tinh cực tốt phải mất hàng ngày, thậm chí hàng tuần, chỉ ngồi nhà, bấm cái nút là vài giây đồng hồ đã nhận được lời nhau, giọng nói của nhau, vi vu qua khắp không gian tổ quốc và cả tinh cầu... 


Hà Nội với tốc độ phi mã, nhiều khi làm người ngày nay cũng phải sững sờ, huống chi nếu có người ngàn xưa hiện diện.


Hàng ngày đi qua phố nào nghe mấy đứa trẻ sơ sinh cất tiếng khóc ban đầu đầy niềm vui hứa hẹn. Sẽ có những nhân tài nào của mai sau gần? Một nhà bác học, một thi nhân lừng danh, một chính khách lỗi lạc, một hoa hậu hoàn vũ, một vị tướng tài ba, một nhà doanh nghiệp khôn ngoan…? Ta đi trong bóng cây xanh êm đềm và xôn xao một hậu Thăng Long mà lòng mình cứ rộn lên như một chuyện chàng nghệ sĩ vĩ cầm đang chơi nhạc trong màu xanh huyền diệu kia, thức lên bao mơ mộng như Vua Lý Công Uẩn từng mơ mộng khi quyết định lấy đất này làm chỗ ở cho muôn đời… 


Và đêm đêm nằm chờ con ngủ xoa lên mi mắt, ta nghe xa vắng hồi còi tàu rời ga Hàng Cỏ. Cái nhà ga đã mấy trăm năm không còn ai bán cỏ cho voi ngựa, ta không biết những bước chân gian khó nào từ bao miền đặt chân lên đất đế đô, họ sẽ nhận được gì ở vùng đất thiêng này, để mang đi làm của ăn đường cho quãng đời tiếp theo, cũng như những người Hà Nội đăng trình, họ mang theo những gì đi gieo vào các miền cả quen thuộc và xa lạ? Hà Nội luôn có những chiếc màu xanh biếc đầy hứa hẹn mà nhiều nơi khác mơ ước có được để nảy nở lên xanh tốt…


Nhà Trần phát tích tại Nam Định, nhà Lê từ Thanh Hoá và bao danh nhân khác như Nguyễn Trãi tại làng Nhị Khê, Nguyễn Du từ nguyên gốc Hà Tĩnh, Hồ Xuân Hương từ xứ Nghệ… tất cả thành công đều được thấm nhuần chất Hà Nội một phần. Và lần theo sợi chỉ đỏ, ngược về nguồn, ta phải cảm tạ người đầu tiên biến Đại La thành ra Thăng Long để đầu thai một Hà Nội.


Một nghìn năm đã trôi qua, chúng ta bắt đầu xây dựng cho một nghìn năm sắp tới. Đoàn thuyền cập bến Tây Luông cờ xí rợp trời, chiêng trống vang rền, trăm người hay nghìn người… Ngày nay đoàn thuyền Hà Nội xã hội chủ nghĩa đã đông đủ ba triệu trái tim hứng khởi viết tiếp con đường nghìn năm, dù phải bền gan vượt qua bao chông gai gian khổ phía trước mai phục từng ngày.


Hình như trong lòng mỗi người Hà Nội- Thăng Long đang thầm vang lên một giọng nói ngọt ngào: “Ta đi trong nghìn năm và cả bốn mùa đều là xuân, những mùa xuân bất tử”!

Tùy bút của Cố nhà văn Băng Sơn

 
quanho_125x125 disan_hanoi

Hỗ trợ tài chính hội

  • Lợi ích của nhà tài trợ
  • Các Dự án cần hỗ trợ
  • Mẫu đăng ký tài trợ
  • Các nhà tài trợ

Để trở thành Hội viên

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.