Thứ hai, 26 Tháng 6 2017
Trang chủ Đề tài - Dự án Đề tài - Dự án Tác động của dự án tái định cư thủy điện Sơn La đến việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Thái truyền thống


Tác động của dự án tái định cư thủy điện Sơn La đến việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Thái truyền thống PDF. In Email
Đề tài - Dự án
Thứ tư, 07 Tháng 7 2010 16:09

Nhà máy Thủy điện Sơn La đặt tại xã Ít Ong, huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Vùng ngập của lòng hồ Thủy điện Sơn La có phạm vi khá rộng, bao gồm địa bàn của nhiều xã của các tỉnh Sơn La, Điện Biên và Lai Châu. Đây cũng là vùng cư trú của nhiều dân tộc thiểu số như Thái, Lự, Kháng, Laha, Mảng, KhơMú, Si La, Cống, Hmông, Dao.. đều là những dân tộc sinh sống lâu đời ở Tây Bắc và lưu giữ được một nền văn hóa đa dạng, giàu bản sắc.

 

Việc xây dựng Thủy điện Sơn La sẽ khiến nhiều giá trị văn hóa của các dân tộc và bản làng bị ngập chìm trong lòng hồ. Thêm vào đó, dự án đòi hỏi phải di chuyển số lượng lớn dân cư của các địa phương ở 3 tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu. Vấn đề di dân tái định cư đặt ra hàng loạt những khó khăn và bất cập cho các cấp chính quyền ở Tây Bắc như: tăng sức ép về dân số, sức ép về nhu cầu quy hoạch đất nước và các nhu cầu sống. Bộ phận người dân trong diện tái định cư sẽ phải thay đổi và tiếp nhận kỹ thuật sản xuất mới để hình thành tập quán canh tác mới, nảy sinh những biến đổi, tiếp xúc văn hóa-xã hội với người dân sở tại.

 

thuydien_sonla0771

 

Trong Chương trình Tái định cư Thủy điện Sơn La, người Thái Đen từ vùng thung lũng ven sông Đà thuộc xã Ít Ong huyện Mường La khi đến tái định cư tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu. Tân Lập là xã vùng núi, cao 700m so với mực nước biển, khí hậu ở đây mang tính chất á nhiệt đới lạnh, canh tác nương rẫy, một số trang trại trồng cây ăn quả, trồng chè công nghiệp, trồng ngô, số ruộng nước ít, dân cư ở đây chủ yếu là người Thái Trắng. Người dân đến tái định cư là người Thái Đen, quê cũ của họ khí hậu nóng ẩm, canh tác lúa nước là chính, diện tích nhà sàn và vườn có hộ lên tới gần 10.000m2 . Khi lên tái định cư tại xã Tân Lập, họ chỉ được chia 400m2 đất, trừ 80m2 làm nhà, còn hơn 300m2 vườn. Như vậy, người Thái Đen đứng trước thực tế đất canh tác, đất vườn quá ít so với nơi ở cũ. Ruộng nước dành cho trồng lúa hầu như không đáng kể, họ phải làm quen với phương thức sản xuất của nhóm Thái Trắng để tồn tại và ổn định cuộc sống trên quê hương mới.



Nhìn dưới góc độ văn hóa chúng ta thấy sự hòa nhập giữa hai cộng đồng này không phải là một quá trình dễ dàng, nhất là trong ngôn ngữ giao tiếp. Người Thái Trắng ở Tân Lập nói giống tiếng người Thái Trắng ở Mai Châu, Hòa Bình, khác với tiếng của người Thái Đen. Đây là rào cản lớn nhất của những ngày đầu khi người Thái Đen mới đến Tân Lập, qua vài vụ mùa, đến nay cơ bản họ đã hiểu tiếng của người Thái sở tại. Sự biến đổi trong ngôn ngữ giao tiếp này là cần thiết và phù hợp với nhịp điệu của cuộc sống, đó là sự biến đổi để hòa nhập, thích ứng và phát triển. Nhưng khi ở nhà họ vẫn sử dụng ngôn ngữ, trang phục Thái Đen, đó chính là sự bảo tồn bản sắc văn hóa.

 

Đặc điểm truyền thống của người Thái Đen là sự cư trú mật tập theo từng dòng họ. Đây được coi như một bản sắc văn hóa riêng của tộc người này. Trong quá trình di chuyển tái định cư, các dòng họ bị xé lẻ, không thể cùng đi tới một địa điểm định cư và cư trú không còn như khi ở quê cũ, tác động rất lớn đến mối quan hệ họ hàng, thân tộc của người Thái. Nhưng nay trên quê hương mới đòi hỏi người Thái phải nhanh chóng hòa hợp và kết mối thân tình kể cả thông gia với bà con sở tại. Sự hòa nhập này là một yếu tố mới trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của người Thái, làm nó trở nên đa dạng và linh hoạt hơn trong cuộc sống, ghóp phần tăng cường khối đại đoàn kết trong các khu tái định cư.

 

Trong phong tục cưới xin của người Thái Đen vẫn còn tục thách cưới rất nặng, duy trì tục ở rể. Người Thái Trắng tuy vẫn giữ những tập quán như cô dâu phải làm nhiều chăn gối đệm để mang về nhà chồng, nhưng việc thách cưới nhẹ nhàng hơn, việc ở rể chỉ còn ở các gia đình hiếm con trai. Hôn nhân giữa hai nhóm người Thái đã xuất hiện và thay đổi những tập quán hôn nhân, người Thái Đen bỏ đi nhiều tập tục thách cưới nặng nề, hay tục ở rể nhiều năm, như là kết quả tất yếu của quá trình chung sống và giao lưu, tiếp biến văn hóa. Tuy nhiên, các phong tục tang ma, cưới hỏi của người Thái Đen như trang phục truyền thống của cô dâu, Lễ “Tằng cẩu” vẫn được bảo lưu một cách trân trọng.

 

Bài học rút ra từ Chương trình Tái thủy điện Sơn La trong việc nghiên cứu các đặc trưng văn hóa, nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Thái thời gian qua có ý nghĩa lớn đối với các nghành, các cấp ở Tây Bắc, hy vọng rằng, khi Dự án Thủy điện Lai Châu khởi công sẽ ghóp phần hiệu quả trong việc đưa ra những kế hoạch nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các tộc người trong khung cảnh công nghiệp hóa-hiện đại hóa ở Tây Bắc.

 

PGS. TS. Nguyễn Thị Thanh Nga


Tin cũ hơn:

 
quanho_125x125 disan_hanoi

Hỗ trợ tài chính hội

  • Lợi ích của nhà tài trợ
  • Các Dự án cần hỗ trợ
  • Mẫu đăng ký tài trợ
  • Các nhà tài trợ

Để trở thành Hội viên

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.