Thứ năm, 17 Tháng 8 2017
Trang chủ Di sản Thế giới Di sản phi vật thể Lều tròn Mông Cổ


Lều tròn Mông Cổ PDF. In Email
Thứ hai, 07 Tháng 6 2010 16:47

Vào thế kỷ XIII, người Mông Cổ đã tiến hành những cuộc chiến tranh chinh phục khắp châu Á và châu Âu. Đế chế Mông Cổ lúc bấy giờ trở thành quốc gia rộng lớn và hùng mạnh nhất thế giới. Với lịch sử lâu dài và truyền thống văn hoá phong phú, ngày nay, đa số dân Mông Cổ vẫn còn giữ lối sống du mục từ ngàn xưa. Luôn đồng hành trên những chặng đường di chuyển của họ là các lều tròn truyền thống.

 

leumongco_0761

 

Nằm trọn trong lục địa ở Trung Á, Mông Cổ có khí hậu lục địa cực đoan với mùa đông dài và lạnh, mùa hè thì rất nóng. Nhiệt độ trung bình tại thủ đô Ulan Bator thấp nhất so với bất kỳ thủ đô nào khác trên thế giới (-300C). Dân số khoảng 3 triệu người nhưng đất đai rộng lớn, Mông Cổ là nước có mật độ dân cư thấp nhất hành tinh. Phần  lớn diện tích đất là thảo nguyên, đồi núi và sa mạc nên không thể trồng trọt được. Chăn nuôi vẫn là công việc từ bao đời nay của người Mông Cổ nên họ thường ít xây nhà ở những nơi cố định. Hàng năm, những người du mục này “chuyển nhà” tới vài ba lần. Mùa đông, đàn gia súc được lùa về những bãi chăn thả kín gió, để lũ ngựa, cừu, dê... có thể kiếm được những ngọn cỏ hiếm hoi, cằn cỗi. Mùa xuân, mùa hè cỏ xanh mơn mởn, đàn gia súc lại được chuyển đến những vùng đất màu mỡ hơn. Do vậy, nhà cửa phải gọn nhẹ, dễ tháo lắp, dễ vận chuyển. Cuộc sống du mục của người Mông Cổ hiện đại không thay đổi nhiều so với tổ tiên của họ: vẫn lang thang trên thảo nguyên bao la với những chiếc lều trắng tròn xinh xắn, cùng đàn gia súc là tài sản lớn nhất của một gia đình.

 

Để chống chọi với những cơn gió mạnh từ phương Bắc hay với cái lạnh kinh khủng có khi xuống tới -400C, người Mông Cổ sử dụng một loại lều độc đáo (được gọi là Ger - lều Mông Cổ truyền thống) có hình tròn, phía trong lắp khung bằng gỗ nhẹ, phía ngoài được quấn xung quanh nhiều lớp bằng những tấm nỉ lông cừu, da thú hoặc vải bạt rất dày; đường kính ngôi nhà rộng từ 4-6m; cao 2m, nóc có cửa trời hình tròn để thông gió, nhận ánh sáng đồng thời làm ống thông khói. Một cây trụ được trồng ngay giữa nền đất có lát ván để nâng mái lều. Trong bất kỳ lều nào cũng đều có một lò sưởi đặt ở giữa dùng để nấu ăn và sưởi ấm. Mái lều thường rất thấp để tránh bị gió cuốn. Cửa ra vào rất bé, chỉ vừa một người lách qua, và quay về hướng Nam để tránh gió lọt vào. Đặc sản của họ là các loại thức ăn được chế biến từ sữa (đặc biệt là sữa ngựa) như sữa chua, pho mát tươi, kem, bơ...

 

leumongco_0762

 

Nhà lều Mông Cổ thuận tiện cho việc tháo lắp. Chỉ cần tháo khung nhà và những tấm thảm cùng vật dụng gia đình, chất lên ngựa là có thể di chuyển đến nơi nào tuỳ ý muốn của gia chủ. Nhìn bề ngoài ngôi nhà đơn sơ nhưng bên trong rất quyến rũ bởi những tấm thảm len hoa muôn màu muôn vẻ treo kín trong nhà, trải khắp mặt nền. Để xác định thời gian, người ta căn cứ bóng nắng soi qua một khoảng trống trên mái lều, kích thước của lều và các vật dụng bên trong được tính toán và sắp đặt phù hợp để đảm bảo ấm về mùa đông và mát về mùa hè. Đồ dùng sinh hoạt chỉ là những thứ thật cần thiết để tiện lợi khi di chuyển. Ở những thành phố lớn, nơi có cuộc sống đô thị nhộn nhịp, hiện đại, người ta vẫn có thể thấy các chiếc lều tròn được dựng cạnh những tòa nhà 5-6 tầng.

 

Bản năng sống tự nhiên, duy trì lối sống du mục với hình ảnh đặc trưng là các lều tròn truyền thống, có lẽ người Mông Cổ là những người gìn giữ di sản văn hóa lâu đời nhất.

 

Thu Hà


Tin cũ hơn:

 
quanho_125x125 disan_hanoi

Hỗ trợ tài chính hội

  • Lợi ích của nhà tài trợ
  • Các Dự án cần hỗ trợ
  • Mẫu đăng ký tài trợ
  • Các nhà tài trợ

Để trở thành Hội viên

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.